We horen tegenwoordig vaker de term ‘toxic’ vallen in gesprekken. Soms gaat het over toxic mensen of over een toxic relatie. Het is een moderne term, vooral omdat we in het Nederlands steeds meer woorden uit de Engelse taal gaan gebruiken. Veel mensen vragen zich dan ook af wat de betekenis van toxic is. Wij leggen het je uit en vertellen je meer over toxic mensen en toxic relaties.
Wat betekent de term toxic precies?
Het woord toxic is afkomstig uit de Engelse taal en betekent letterlijk ‘giftig’. We gebruiken de term tegenwoordig vooral om een bepaald persoon, gedrag of een relatie te omschrijven. Hierbij gaat het om personen, gedrag of relaties die niet goed voor je zijn. Een toxic persoon kan bijvoorbeeld destructief of manipulatief zijn. Wanneer we het hebben over toxic in de moderne tijd, dan hebben we het dus niet over iets dat letterlijk giftig is, als in vergif. We hebben het over sociale of emotionele ‘vergiftiging’.
Hoe herken je toxic mensen?
Het is belangrijk om te leren hoe je toxic mensen kunt herkennen, vooral omdat dit precies de mensen zijn die je niet in je leven wilt hebben. Een heel duidelijk kenmerk van een toxic persoon is dat hij of zij zich vaak als slachtoffer gedraagt in een situatie die hij of zij zelf gecreëerd heeft. Iemand trekt constant alles naar zichzelf toe en geeft je het gevoel dat het allemaal jouw schuld is. Toxic mensen zijn goed in jou een schuldgevoel aanpraten.
Toxisch gedrag kan zich uiten op veel andere manieren. Hierbij kun je denken aan passieve agressie, aan gaslighting, aan jaloezie of manipulatie. In het begin van een relatie kan het heel subtiel aanwezig zijn, maar het wordt vaak snel erger. Toxic mensen breken je zelfvertrouwen af, waardoor het altijd belangrijk is om ze op tijd te herkennen.
Hoe weet je of je in een toxische relatie zit?
Een toxic relatie is een relatie die heel ongezond voor je is. Binnen de relatie kan sprake zijn van een gebrek aan respect, van manipulatie, van machtsmisbruik of bijvoorbeeld jaloezie. Hierdoor wordt de relatie op den duur een bron van verdriet, pijn en stress. Heb je een partner die voortdurend kritiek op je heeft of al je sociale contacten beheerst? Dan zit je in een toxic relatie.
Je hebt een toxische partner getroffen. Je merkt dit uiteindelijk vooral doordat de relatie je heel veel energie kost en je geen energie meer oplevert. Je kunt je uitgeput gaan voelen en voelt je voortdurend ongelukkig als je partner in de buurt is. Dit zijn duidelijke tekenen dat je in een toxische relatie zit en dat je de relatie beter kunt beëindigen.
Hoe ga je met toxic mensen om?
Het omgaan met toxic mensen is niet eenvoudig. Het beste advies is in de meeste gevallen om de relatie te verbreken, of het nu gaat om een liefdesrelatie of bijvoorbeeld een vriendschap. Toch kan het zijn dat je dat echt niet wilt. Hoe ga je dan met een toxic persoon om? Het belangrijkst is om grenzen stellen en je bewust te zijn van het ‘giftige’ gedrag van de persoon. Herken wanneer het gedrag toxic wordt en neem dan afstand. Je kunt het gesprek aangaan en duidelijk aangeven dat de persoon in kwestie toxic gedrag vertoont naar jou toe. In sommige gevallen zal de persoon bereid zijn om professionele hulp in te schakelen. Toch is dit meestal niet het geval en is het voor jou vooral belangrijk om je eigen mentale gezondheid altijd voorop te stellen. Geef prioriteit aan jezelf en neem afstand zodra het toxische gedrag tevoorschijn komt.
Hoe zorg je ervoor dat je zelf niet toxic wordt?
In de meeste gevallen zoek je naar antwoorden als je zelf het idee hebt dat je te maken hebt met een toxic persoon of een toxic relatie. Het is wel de moeite waard om de andere kant ook even te belichten. Hoe zorg je ervoor dat je zelf niet toxic wordt? Op de eerste plaats is zelfreflectie heel belangrijk. Het is goed om eens te ontdekken hoe jouw gedrag en woorden invloed hebben op de ander in de relatie. Merk je dat het een negatieve invloed heeft? Onderneem dan direct actie om het te veranderen. Zo voorkom je dat het een patroon wordt. Voorkom dat je manipulatie of roddels gebruikt als middel om een gesprek te ‘winnen’. Daarnaast wil je ook voorkomen dat je de ander een schuldgevoel aanpraat. Neem verantwoordelijkheid over je eigen gedrag en blijf werken aan je empathie en gezonde manier van communiceren.
Ken het verschil tussen moeilijk en toxic
Binnen iedere relatie komen negatieve gevoelens voor. We hebben allemaal wel eens ruzie en we doen allemaal wel eens iets waar we achteraf spijt van hebben. Dit maakt ons niet direct toxisch. Iedereen is eigenlijk wel eens moeilijk. Dit geldt bijvoorbeeld zeker in tijden van stress of hoge emoties, zoals rouw en verlies. We hebben dan allemaal een korter lontje, zoals we vaak zeggen. Dit is heel normaal en betekent niet dat je toxic bent. Iemand is pas toxic als het gedrag structureel is. Toxic gedrag blijft zich herhalen en is daarmee heel anders dan gedrag dat af en toe eens voorkomt vanuit een specifieke emotie of situatie. Het is belangrijk om dit verschil te kennen.
Het is belangrijk om toxic mensen uit je leven te ‘verbannen’
Mensen die écht toxic voor je zijn kun je echt het best uit je leven ‘verbannen’. Dit is moeilijk, vooral omdat je vaak van deze persoon houdt en je eigenlijk geen afscheid wilt nemen. Aan de andere kant wil je ook niet dat jij steeds pijn en verdriet ervaart, álleen omdat je van deze persoon houdt. Dit geeft deze persoon namelijk niet het recht om jou steeds verdriet te doen. Wil de toxic persoon geen actie ondernemen om zijn of haar gedrag te verbeteren, bijvoorbeeld met behulp van therapie of coaching? Zie dit dan als een signaal dat deze persoon zelf niet vindt dat hij of zij verkeerd bezig is. Dit betekent ook dat het nooit zal verbeteren. Dan is het echt gezonder voor jezelf om een einde aan de relatie te maken.
Geloof toxic mensen niet als ze zeggen dat ze veranderd zijn
Een laatste tip is om toxic personen niet terug te laten in je leven. Veel toxic personen komen vroeg of laat weer bij je terug en zullen aangeven dat zij écht veranderd zijn. In de meeste gevallen is dit helaas niet zo. Ze komen terug om weer opnieuw macht over je uit te oefenen. Als jij ze weer toelaat in je leven, dan geef je ze de kans om weer controle te krijgen over jouw emoties. Je kunt dan op een later moment weer helemaal opnieuw beginnen. Heb je eenmaal de beslissing genomen dat je een toxic persoon uit je leven wegstuurt? Blijf er dan altijd in geloven dat dit de juiste keuze voor jouw mentale gezondheid is geweest.
